gelezen: Michel Houellebecq: Mogelijkheid van een eiland

Als afsluiter van mijn vakantie heb ik Mogelijkheid van een eiland (La Possibilité d’une île) gelezen, een roman uit 2005 waarin Michel Houellebecq de wereld van de sektes verkent.

De hoofdpersoon is Daniel, hij leeft in een verre toekomst waarin de mens van vandaag vervangen is door een efficiënter organisme. Doorheen het boek leest Daniel het levensverhaal van zijn verre voorvader, van wie hij het DNA overgekregen heeft: Daniel1, die in zijn tijd (onze tijd) een bekende komiek was. Hij vertelt over zijn leven in de 20ste/21ste eeuw, zijn carrière, de vrouwen op wie hij verliefd wordt, zijn seksuele avonturen en zijn kennismaking met de sekte van de elohimieten die voor een reïncarnatie van de mens wil zorgen.

Mogelijkheid van een eiland is een complexe roman die zich deels afspeelt in een min of meer dystopische samenleving, er zit een stevige snuif Brave New World in. Het boek bestaat uit een wervelwind van ideeën en verwijzingen naar literatuur en filosofie, een opeenstapeling van verrassende inzichten, absurditeiten en controversiële uitspraken. Zo wisselt Houellebecq in het levensverhaal van Daniel1 pornografie voortdurend af met filosofie. En hij spreekt visionair over humor:

“ik begreep ook dat ironie, spot en humor moesten sterven, want in de toekomstige wereld, die een wereld van geluk was, zou er geen enkele plaats voor ons zijn.” (p. 263)

Centraal in Mogelijkheid van een eiland staat de tegenstelling jeugd – ouderdom, de aftakeling. En tegelijk gaat het over de zoektocht naar een toestand van onthechtheid: de nieuwe mens heeft geen verlangens meer. Dit boek toont heel erg de Schopenhaueriaanse Houellebecq.

Maar het allerbeste van deze roman zijn de observaties, theorieën en gedachten over de menselijke soort. Zoals steeds beschrijft Houellebecq de mens als een diersoort, vanuit een lijdzaam pessimisme dat tegelijk pijnlijk, grappig en controversieel is. Mogelijkheid van een eiland is een geniaal boek, met een verbluffende intellectuele rijkdom. Maar niet voor gevoelige zieltjes.

Bestel het boek hier. (affiliate)

gelezen: Michel Houellebecq: Serotonine

Uit! Serotonine, de geweldige nieuwe roman van de Franse schrijver Michel Houellebecq. Aanrader, maar niet geschikt voor gevoelige lezers.

Florent-Claude Labrouste is een loser. Dat vindt hij van zichzelf. Zijn job (hij werkt voor het Franse ministerie van landbouw) is een mislukking, hij leeft in zijn appartementje op antidepressiva en vertelt in Serotonine hoe het zover is gekomen. Mislukte relaties met vrouwen lopen als een rode draad door zijn leven. Dit is een fragment over de Deense Kate:

We hadden de wereld kunnen redden, en we hadden de wereld in een oogwenk kunnen redden, in einem Augenblick, maar we hebben het niet gedaan, nou ja ik heb het niet gedaan, en de liefde heeft niet gezegevierd, ik heb de liefde verraden en vaak als ik niet in slaap kan komen dat wil zeggen bijna elke nacht hoor ik in mijn arme hoofd weer het bericht op haar antwoordapparaat, ‘Hello this is Kate leave me a message’, en haar stem was zo fris, het leek alsof je aan het eind van een stoffige zomermiddag onder een waterval dook, je voelde je meteen schoongewassen van elke bezoedeling, elke eenzaamheid en elk kwaad.” (p. 85)

Florent-Claude Labrouste is ook geobsedeerd door seks. Hij omschrijft elke relatie, elke ontmoeting met een vrouw in seksuele termen en seks is hetzelfde als pornografie.

Houellebecq stelt de depressie en complete apathie van zijn hoofdpersonage ironisch voor als een soort boeddhistische staat van belangeloos-zijn, de ultieme aanvaarding van alles zoals het is, de omkering van mindfulness. Hij kan het leven niet meer aan; hij is klaar om het op te geven.

God had me volgens mij een eenvoudige, oneindig eenvoudige natuur gegeven, het was eerder de wereld om me heen die complex was geworden, en nu had ik een toestand bereikt waarin de wereld té complex werd, ik kon de complexiteit van de wereld waarin ik geworpen was gewoon niet meer aan…” (p.251, 252)

Zo beschrijft Michel Houellebecq het leven in de 21ste eeuw in Frankrijk. Het beeld is afschuwelijk: een dodelijk vermoeid individu, mislukt in de liefde, hopeloos in het leven. De mens is alleen en verloren in een samenleving die vooral gerund wordt om bedrijven winst te laten maken. Serotonine is een cultuurkritiek, en tegelijk een genadeloze afrekening met de gevolgen van onze economie.

En zo is Houellebecq zoals steeds ook weer erg politiek: door de keuze voor een vrije markt in een verenigd Europa is er voor de Franse landbouwers geen alternatief: de keuzes zijn gemaakt, de ondergang is onontkoombaar. Een gewelddadige scène van boerenprotest naar het einde van het boek toe wordt gezien als een voorspelling van het protest van de gele hesjes.

Michel Houellebecq beschrijft adequaat en als het ware zonder enige vooringenomenheid wat hij rondom zich ziet. Hij vertelt over de meest bizarre menselijke gedragingen alsof ze doodnormaal zijn en houdt ons op die manier een spiegel voor. Hij is hilarisch en snoeihard, gek en geniaal.

Zo is Serotonine weer een magistrale parodie op onze samenleving vol individualisme en angst, geschreven door de strafste en wellicht meest relevante auteur van onze tijd.

HipstamaticPhoto-576260198.534847.jpg

gelezen: Michel Houellebecq: In aanwezigheid van Schopenhauer

Dit is een tekst van Michel Houellebecq over zijn filosofische leermeester Arthur Schopenhauer, met wie hij zijn niet bepaald optimistische wereldbeeld deelt. Het is een dun boekje waarin Houellebecq lange citaten van Schopenhauer ‘naar zich toe trekt’, met een soms prachtig, snoeihard resultaat. Zo is het genieten van het moment waarop Houellebecq een tekst van Schopenhauer over de natuur citeert en zegt: Ik wil hem graag speciaal opdragen aan de milieubeweging (p. 66):

Toch maakt het simpele, overzichtelijke leven van de dieren beter duidelijk hoe nietig en vruchteloos het streven van de gehele verschijning is. De diversiteit in organisatie, de vernuftigheid van de middelen waardoor elk dier is aangepast aan zijn milieu en zijn prooi, staat hier in schril contrast met de afwezigheid van elk duurzaam einddoel; in plaats daarvan zien we alleen kortstondig behagen, vluchtig, door gebrek bepaald genot, veel en langdurig lijden, onafgebroken strijd, (…) gedrang, gebrek, nood en angst, gebrul en gejank, en dat gaat zo door in saecula saeculorum…” (citaat van Schopenhauer dus, p. 67)

Het boekje bevat ook de ongetwijfeld beste omschrijving van Houellebecqs eigen werk in vijf woorden: de tragedie van de banaliteit.

HipstamaticPhoto-561135059.328088.JPG

gelezen: Michel Houellebecq: De wereld als markt en strijd

Ik ben gek op Michel Houellebecq. (Dat rijmt.) Na Platform heb ik nu ook zijn debuutroman gelezen. De wereld als markt en strijd is een boek uit 1994 waarmee hij literair Frankrijk overhoop haalde, en waarmee hij de toon zette voor alles wat hij nog zou schrijven. Het gaat over een depressieve it-specialist die cursus moet geven in enkele steden buiten Parijs. Alles is gedrenkt in een bodemloze verveling, leegte en moreel verval.

Hier is een fragment waarin Houellebecq de kern van zijn eigen schrijven samenvat. Hij zegt waarom je zijn roman eigenlijk geen roman mag noemen:

Hoe zou je nog kunnen vertellen over van die vurige, jarenlang voortdurende passies, waarvan de gevolgen soms generaties lang merkbaar bleven? We zijn op zijn zachtst gezegd mijlenver verwijderd van Wuthering Heights. De romanvorm is niet bedoeld om onverschilligheid of absolute leegte te beschrijven; daarvoor zou een vlakkere, beknoptere en fletsere uitdrukkingsvorm moeten worden uitgevonden.” (p. 46)

HipstamaticPhoto-554496252.017735.JPG

Het boek is uit het Frans vertaald door Martin de Haan.

gelezen: Michel Houellebecq: Platform

Gelezen: Platform van de geniale Franse schrijver Michel Houellebecq. Altijd hilarisch, angstwekkend en tenenkrullend accuraat. In Platform is de hoofdpersoon (Michel) een voorstander van sekstoerisme. Hij overtuigt een grote reisorganisatie om zijn idee wereldwijd in te voeren. Een economische beslissing zonder morele bijgedachten. Terwijl in de stad rondom hem (Parijs) alle moraliteit compleet instort…

HipstamaticPhoto-552601231.698795.jpg