gelezen: Berlinde De Bruyckere, Erwin Mortier, Stijn Huijts, Zbigniew Herbert: Engelenkeel

Engelenkeel is een kunstboek, uitgegeven bij de gelijknamige tentoonstelling van de Gentse kunstenares Berlinde De Bruyckere in museum Bonnefanten in Maastricht.

Naast schitterend gedetailleerde foto’s van het werk van De Bruyckere, genomen in haar studio in Gent, is er een analyse van de engelen in haar oeuvre, geschreven door de directeur van Bonnefanten, Stijn Huijts. Er staan ook twee engelengedichten in het boek van de Poolse dichter Zbigniew Herbert. (Meer over Zbigniew Herbert hoor je in de podcast ‘drie boeken’ aflevering 53 met Erwin Mortier.)

En dan is er Erwin Mortier zelf, die drie korte verhalen schreef voor het boek, waarvan het laatste een absoluut hoogtepunt is: De engelenmaakster is een ongelooflijke tekst over een oude vroedvrouw in een dorp, knarsend en zinderend van spanning, elk woord een venijnige naald. Een verhaal waardoor de wereld eventjes kraakt in haar voegen. Erwin Mortier op zijn allerbest. En dat wil wat zeggen.

gelezen: Erwin Mortier: Precieuze mechanieken

Ik heb Precieuze mechanieken gelezen, de recente dichtbundel van de Gentse schrijver en dichter Erwin Mortier. Mortier is vooral bekend voor zijn romans, maar schreef ook verschillende poëziebundels. Hij was stadsdichter van Gent in 2005 en 2006.

Precieuze mechanieken is een bundel waarin de dood centraal staat. De vader van de schrijver stierf in januari 2020, zijn moeder overleed drie jaar daarvoor. In de bundel wordt de moeder, “ma”, vaak direct aangesproken, en de laatste cyclus, Vermiste paradijzen, lijkt te bestaan uit de woorden van de dementerende moeder. In de cyclus Anuswaarts speelt Mortier met de omkering van de levensloop: van dood naar leven.

Precieuze mechanieken is een bundel die verschillende richtingen uitgaat, en waarin Erwin Mortier een voor hem nieuw register hanteert. In het eerste en laatste deel schrijft hij ruwer, directer dan ooit. Hij hanteert een grovere pen, met kwaadheid en humor. Hij gebruikt zelfs enkele keren het woord fucking, een primeur voor de zachte, sensitieve schrijver Erwin Mortier. Geschreven “na jaren van doorwaakte nachten vol wanhoop en angst“, zegt hij in zijn Onverantwoording op p. 107.

Maar er is ook de andere kant: zwaardere, meer naar kunst verwijzende gedichten, gedichten als barokke schilderijen. Er zijn gedichten opgedragen aan kunstenares Berlinde De Bruyckere, aan theatermakers Johan Simons en Elsie De Brauw.

Lees deze bundel om woorden te proeven, om taal te ervaren in zijn edelste vorm. Zoals alles van Erwin Mortier is dit een aanrader.


Ik schrijf in de nacht, in de baarmoederhals,
in het uur der schimmen.

Ik schrijf in de middag, het blakerende skelet, de botte,
al te helverlichte middag.

Aan mij de drift tot verstomming. Van spreken ben ik
het schrale sacrament.

Ik zweer trouw aan het monsterverbond tussen het gewoel
der dingen en de sluimer waarin de tong

wil zwelgen, als bij wijze van spreken, zeer zeker bij
wijze van spreken, de forel in de waterval.

Alles zal helder slapen, ma,
als katten en jonge meisjes.

(p. 91)


Erwin Mortier was te gast in de verjaardagsaflevering van mijn podcast ‘drie boeken’ en vertelde daarin welke drie boeken je moet gelezen hebben. Op het einde van de aflevering leest hij bovenstaand gedicht voor.

drie boeken #53: Erwin Mortier

“Ik werd op school altijd een beetje vreemd gevonden omdat ik liever met mijn neus in de boeken zat dan tennismatchen te spelen of mosselsoupers te organiseren voor de basketbalzaal.”

Luister hier naar de podcast Drie boeken met Erwin Mortier.


Erwin Mortier (1965) is de schrijver van een prachtig en indrukwekkend oeuvre. Hij debuteerde in 1999 met Marcel, een boek waarvoor hij de Debuutprijs kreeg. Voor zijn tweede roman, Mijn tweede huid, kreeg hij de Libris Literatuurprijs en de Gouden Uil. Daarna kwamen ondermeer Godenslaap, De spiegelingen en in 2020 De onbevlekte, een vervolg op zijn debuut Marcel. Hij was ook stadsdichter van de stad Gent en schreef essays, toneelstukken én vertalingen, ondermeer van Virginia Woolf.

Erwin Mortier woont in het Klein Begijnhof van Gent samen met zijn man, radiomaker Lieven Vandenhaute. We gingen zitten aan de eettafel die zich naast het salon bevindt. In het salon zag ik enkele boekenkasten en een grote foto van Gerard Reve.

Als grote fan van Erwin Mortier had ik een miljoen vragen, niet alleen over zijn drie boeken maar ook over hoe hij te werk gaat als schrijver. Ons gesprek gaat over de organisatie van zijn boekenkast en zijn archief als schrijver, over de eerste keer dat hij trillend van opwinding Reve las en over zijn avonturen in de gemeentelijke bibliotheek. Hij vertelt ook over de ontroerende reactie van zijn vader toen Erwin afgestudeerd was aan de universiteit.

Veel luisterplezier met de drie boeken die je moét gelezen hebben volgens Erwin Mortier.

“Kunst en literatuur zijn een soort exces, een vrije gift aan de toekomst en aan de mensheid.”


LUISTER HIER NAAR DE PODCAST DRIE BOEKEN MET ERWIN MORTIER.

Abonneer je hier nu gratis op de podcast

of via Spotify

de boekenkast van Erwin Mortier

“Een bijdehante bibliothecaris in de dorpsbibliotheek waar ik mij als een houtworm doorheen werkte, duwde mij Virginia Woolf in handen. Ik was toen 16 – 17 jaar en ik was meteen verkocht door de exuberantie van die stijl en het schrijfplezier dat je vanaf de eerste bladzijden om de oren spat.”

  1. Virginia Woolf: Orlando

“Je zou Bruno Schulz qua imaginaire rijkdom een soort Virginia Woolf on speed kunnen noemen.”

2. Bruno Schulz: De Kaneelwinkels


“Ik kan het nooit laten als ik op een oude boekenmarkt het verzameld werk van Zbigniew Herbert zie liggen, om het dan toch mee te nemen terwijl ik het zelf al heb. Ik kan het niet daar laten liggen.”

3. Zbigniew Herbert: Meneer Cogito


LUISTER HIER NAAR DE PODCAST DRIE BOEKEN MET ERWIN MORTIER.

en abonneer je hier gratis op de podcast


De andere auteurs en boeken waarover we het tijdens ons gesprek hadden:

-Erwin Mortier: Marcel

-Erwin Mortier: Mijn tweede huid

-Erwin Mortier: Godenslaap

-Erwin Mortier: De spiegelingen

-Erwin Mortier: De onbevlekte

-Ocean Vuong: Op aarde schitteren we even

-Vita Sackville-West 

-Harold Nicolson 

Virginia Woolf: Mrs Dalloway

-Virginia Woolf: Tussen de bedrijven (vertaling: Erwin Mortier)

-Alan Hollinghurst: De zwembadbibliotheek

-James Salter: All that is 

-Louis De Lentdecker

-Marcel Proust: A la recherche du temps perdu

-Gerard Reve: Een circusjongen

-Dante Alighieri

-Franz Kafka 

-Thomas Mann

-Gustave Flaubert

Jeroen Brouwers

-Matthias M.R. Declercq: De ontdekking van Urk

-Garth Greenwell: What Belongs to You

-René Descartes

-Homerus: Ilias

-Homerus: Odyssee

-Daphne Du Maurier: Rebecca

-Daphne Du Maurier: Jamaica Inn 

-Olga Tokarczuk: De Jacobsboeken

-Erwin Mortier: Precieuze mechanieken

“Ik heb het gevoel dat gedichten een soort eigen wezentjes zijn met een eigen metabolisme. Op een gegeven moment voel ik: het is af, het is zijn eigen organisme, het heeft zijn eigen hartslag, zijn eigen bloedsomloop. En dan is het goed.”


Links:

-Erwin Mortier bij De Bezige Bij

-Erwin Mortier op twitter

-Erwin Mortier op instagram

“Een dag zonder gelezen te hebben, is voor mij onaf.”


Redactie voor deze podcast: Katoo De Langhe

Muziek onder deze podcast: Stoned by Alexander Nakarada | https://www.serpentsoundstudios.com  Music promoted by https://www.free-stock-music.com   Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)   https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

gelezen: Erwin Mortier: De onbevlekte

Ik heb het prachtige nieuwe boek van Erwin Mortier gelezen. Aangekondigd als de opvolger van zijn debuut Marcel uit 1999, gaat ook dit boek over de grootoom van het ik-personage: Marcel, die sneuvelde toen hij tijdens de tweede wereldoorlog aan de zijde van de Nazi’s tegen het bolsjewisme streed in de Oekraïne. Marcel is de jongere broer van Andrea, de grootmoeder van de ik-figuur, en ‘de onbevlekte’ uit de titel. Andrea heeft niet alleen van haar broer, maar ook van haar ouders en twee van haar kinderen (te) vroeg afscheid moeten nemen.

Ik geloof in de goedheid van God en de genade van Maria, wier naam ik had moeten dragen. De Moeder van Smarten met zeven broodmessen door Haar hart en een achtste door Haar ingewanden waarover niemand spreekt. Ik biecht en ik zwijg. Ik eet op gezette tijden en in de avond leer ik Engels uit mijn woordenboeken en mijn onrustige geheugen.” (p. 30)

De onbevlekte gaat over oud worden, tijd, langzaam weggeduwd verdriet, en het verleden dat ons niet loslaat. Geschreven in het fabelachtige Nederlands van Mortier, die met een onvoorstelbare zintuiglijkheid een beeld schept van het landelijke Vlaanderen in de vorige eeuw.

Het boek begint zo: “Vannacht heb ik gedroomd dat hij weer thuis was. Ik stond in de achterkeuken aan het fornuis. Op de pot met aardappelen danste het deksel. De kat loerde naar het spek op het aanrecht. Rond mijn kuiten jengelden mijn dochters, nijdig van de honger.” (p. 5)

Elke zin is een verrukking. Een verfijnder, sensitiever omgaan met taal vind je niet in de Nederlandse literatuur. Het schrijven van Erwin Mortier is en blijft wonderbaarlijk.

HipstamaticPhoto-609522182.456474.JPG